İyi Ahlaklı Ne Demek? Ahlaklılık Üzerine Bir Yorum
İyi Ahlaklı Olmak: Zor Olan Ama Gereken Bir Şey Mi?
Şimdi, hepimiz “iyi ahlaklı” kelimesini duyduğumuzda aklımıza ne gelir? Hani annelerimizin sürekli “Evladım, sen çok iyi ahlaklısın, insanlara saygılı ol” dediği anlar var ya… İşte tam o anı düşünün. Ama işin içine girdiğinizde, bir de bakıyorsunuz ki, “İyi ahlaklı ne demek?” sorusu ciddi bir kafa karıştırma noktasına geliyor.
İzmir’de yaşıyorum ve sabahları sabah çayı içmeden kimseyle konuşmam, ama çay bitince hemen herkese “İyi ahlaklı olmanın” ne demek olduğunu anlatmaya başlarım. Ama kendimi de hiç unutmuyorum tabii. Hadi biraz mizahi bir açıdan bakalım!
İyi Ahlaklı Olmak: Farkına Varmadan Yapmak mı?
Bir gün arkadaşım Selim’le kahve içiyorduk, konu açıldı: “Abi, iyi ahlaklı olmak nedir?” diye sordu.
Ben: “Yani, arkadaşına yerini vermek, seni sevmeyenlere bile gülümsediğinde, evet işte o an iyi ahlaklı oluyorsun.”
Selim: “Ha, yani iyi ahlaklı olmak, insanlara sürekli selam verip, onları mutlu etmek gibi bir şey mi?”
Ben: “Evet, aslında öyle. Ama arada bir de gerçekten kötü biri olup, ‘kendi içinde’ iyi olmaya çalışmak var!”
Gerçekten de bazen düşündüm, “İyi ahlaklı ne demek?” Cevabı kolay gibi gözüküyor ama “iyi olmak” nedir? Neredeyse her gün her şeyde küçük “iyi” kararlar vermek. Ama bazen insanlar, ne kadar iyi olursanız olun, o iyi ahlakla insanları mutlu edemiyorsunuz. Selim’in dediği gibi, bazen sadece karşısındakini “iyi görmek” bile yetmiyor. Ama tabii, insan iyi olmaya çabalar, bazen sonucu garip olur!
Ahlaklılık: Gerçekten Kural Mıdır, Yoksa Sürekli Deney mi?
Hadi, biraz daha derine inelim: Bir gün, akşam yemeğine gittik, arkadaşlar “Hadi birine iyi bir şey yapalım!” dediler. Sonra bütün gece şunu düşündüm: İyi olmak gerçekten böyle mi olmalı? Yani, birine jest yapmak, gerçekten karşılık beklemeden mi olmalı? Hani bazen şöyle diyoruz ya: “Birine yardımcı oldum, ama sanki o kişi teşekkür etmeyecekmiş gibi bir his var.” O an, içimdeki ses şöyle dedi: “Daha iyi bir insan olmalısın, ama bir çırpıda, ani bir hareketle olmuyor.”
Sonra “İyi ahlaklı ne demek?” sorusunu tekrar sordum ve fark ettim ki; bence “iyi ahlak” öyle anlık bir şey değil, bir hayat tarzı. Hani düşünsenize, sabah evden çıkarken tüm yoldan geçen insanlara gülümseseniz bile, o gülümseme ne kadar “gerçekten iyi” olabilir?
Bir örnek verelim: Diyelim ki, trafikte sabah işe giderken önümdeki arabaya sinirlenip, korna çaldınız. O an gerçekten ahlaki olarak “iyi” mi oldunuz? “Kendi içinde” mi? Tabii ki “hayır.” Trafikte sabahları gülümsemek de iyi ahlaka girer, ama biraz daha dikkatli olursak aslında anlık gerilimlere girmemek, bizleri daha iyi ahlaklı yapabilir, değil mi?
İyi Ahlaklı Olmak Zor, Ama Bir O Kadar Değerli
İyi ahlaklı olmak gerçekten zor. Hani bazen herkesin görebileceği şekilde “iyi” olmaya çalışmak, bir noktada rahatsız edici olabilir. “İyi ahlaklı ne demek?” sorusunun cevabını anlamaya başladıkça, o kadar çok katman çıkıyor ki, ne kadar az şey yaptığımı fark ediyorum.
Bir gün, canım sıkıldığı bir akşam, bazen gerçekten “iyi olmak” için çaba göstermek gerekiyor. Ama bu çaba çoğu zaman insanın içinden gelmeli. O yüzden bu kadar karmaşık bir soruyu yanıtlamak da zor. Öyle çok büyük bir ideal var ki, bazen düşerken, “Hadi bir an önce kalk, ‘iyi’ olmaya çalış!” diye düşleyip, hemencecik ayakta buluyorsunuz kendinizi. İşte o zaman, aslında bir şeyin ne kadar basit olduğunu fark ediyorsunuz.
Sonuç Olarak: İyi Ahlaklı Olmak Gerçekten Nedir?
İyi ahlaklı olmak, basitçe insanlara saygılı olmak, sabırlı olmak ve gerektiğinde onlara gülümsemek demek. Ama unutmayın, bazen en çok ihtiyacınız olduğunda kendinize iyi davranmak, gerçek anlamda iyi ahlaklı olmak demek. Yani evet, bazen herkesin gülümsediği bir dünyada, sadece bir insana iyi davranmak zor olabilir. Ama işte, “İyi ahlaklı ne demek?” sorusunun cevabını bulduğumuzda, her şeyin daha kolaylaştığını hissediyoruz. Gülümsemenizi atın, birine iyi olun ama kendinize de “iyi” olun. Bu, belki de her zaman en önemli şeydir.